వేసవిలో రాయల పానీయం…!!
శ్రీకృష్ణదేవరాయల ‘ఆముక్తమాల్యద’లో వేసవి ఆతిథ్య సాంప్రదాయం
“తెలి నులివెచ్చ యోగిరము దియ్యని చారులు దిమ్మనంబులున్
బలుచని యంబళు ల్చెరకు పాలెడనీళ్ళు రసావళు ల్ఫలంబులును
సుగంధి శీత జలముల్వడ పిందెలు నీరు జల్లయు
న్వెలయగ బెట్టు భోజనము వేసవి చందన చర్చ మున్నుగన్”
ఈ పద్యంలో విష్ణుచిత్తుడు, వేసవికాలంలో అతిథులకు వడ్డించే ఆహారాలను ఎంతో నిశితంగా వివరించాడు. కాలానుగుణంగా ఆయుర్వేదానుగుణమైన ఆహారాలను వడ్డించడం అంటే ఏంటో ఈ పద్యం చెప్పిపెడుతోంది.
పద్యంలో చెప్పిన వేసవి ఆహార పదార్థాల విశేషాలు
1. నులివెచ్చ తెల్లన్నం
వడకొట్టని, తేలికగా అరిగే వరి అన్నం. వేసవిలో శరీరాన్ని ఒత్తిడికి గురి చేయదు.
2. తియ్యని చారు
చింతపండు లేకుండా చేసిన రసం. ఇది తమిళనాడులో “టిక్కాచారు” అని పిలుస్తారు — తియ్యగా, పుల్లగా, సుగంధంగా ఉంటుంది.
3. తిమ్మనంబులు / తేమనం
బియ్యప్పిండి, కొబ్బరి, అల్లం, మిరియాలు, వాము వంటివి పాలతో కలిపి ఉండలుగా చేసి మజ్జిగ పులుసులో ఉడికిస్తే తిమ్మనంబులు సిద్ధం అవుతాయి. వేసవిలో చలవనిచ్చే మంచి ఆహారం.
4. బలుచని యంబళులు
పులియబెట్టిన వరి లేదా జొన్న నూకలతో తయారు చేసే వంటకాలు. శరీర ఉష్ణత తగ్గించి, వడదెబ్బ నుండి కాపాడతాయి.
5. చెరకు రసం
తాపాన్ని శాంతి పరచే అద్భుత పానీయం. సహజంగా తీపి, శక్తినిచ్చేలా ఉంటుంది.
6. రసావళులు – పండ్లూ
తియ్యటి మామిడిపండ్లు. వీటిలో తేమ, చక్కెర, పోషకాల సమతుల్యత ఉంటుంది. వేసవికి సహజ టానిక్.
7. సుగంధ శీత జలములు
ధనియాలు, జీలకర్ర, దాల్చినచెక్క వంటివి నీటిలో వేసి కాచి చల్లార్చిన వాటర్ — ఇవే నేటి జీరావాటర్, ధనియావాటర్ వంటి పానీయాల రూపంలో మారాయి.
8. పిందెలు నీరు
లేత మామిడి పిండి ఉప్పుతో ఊరబెట్టి, మిరియాలపొడి చల్లి అన్నంతో తింటారు. వడదెబ్బకు అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది.
9. నీరు చల్ల
మజ్జిగను బాగా చిలికి, నీటిలో కలిపి గంటల పాటు నిలబెట్టిన తర్వాత తాగే ద్రావణం. ఇందులో ఉపయోగకరమైన బాక్టీరియా ఉండి, జీర్ణవ్యవస్థకు మేలు చేస్తుంది.
చందనచర్చ – ఆరోగ్యవంతమైన ఆతిథ్యం
చందనచర్చ అంటే భోజనానికి ముందు అతిథికి చందనం రాసి, శరీర ఉష్ణత తగ్గించటమే. ఇది శుభ్రతకు సంకేతం మాత్రమే కాదు — ఆరోగ్యానికి అనుగుణమైన ఆతిథ్య సంస్కృతి.
విష్ణుచిత్తుని ఆతిథ్య గుణం – మార్గదర్శనం
విష్ణుచిత్తుడు అతిథి షుగరు రోగి అని తెలిసినా తీపి వడ్డించి, “ఇంకో మాత్ర వేసుకోండి” అన్నట్టుగా వేదవేదనలతో ఆతిథ్యం చేయలేదు. అతిథి ఆరోగ్యాన్ని, కాలం-కలవరాన్ని బట్టి ఆహారం వడ్డించాడు. ఇదే సుసంస్కృత ఆతిథ్యం.
కావ్యాల ద్వారా భవిష్యానికి బోధ
ఆముక్తమాల్యదలాంటి కావ్యాల చదవడం వల్ల మనకి తెలుసు:
- చేయవలసినవి – కాలానుగుణ ఆహారం, సాత్విక ఆతిథ్యం
- చేయకూడనివి – అలవాట్ల పేరుతో అనారోగ్యకరమైన వంటకాలు వడ్డించడం
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఈ పద్యంలో వేసవికాల ఆహార నియమాలనే తేలికగా, కానీ ఎంతో లోతుగా వివరించారు. ఇవి మనం గమనించి, అనుసరించవలసిన విషయాలు.
ధన్యవాదాలు!
ఈ వేసవిలో మీరు కూడా ఈ రాయల పానీయాలను మీ ఇంట్లో అమలుచేస్తే, ఆరోగ్యానికీ, అతిథుల హర్షానికీ పెద్ద సేవ చేసినట్టే!