తిరుమల వైభవం
తిరుమల వేంకటేశ్వరుని ఐదు రూపాలు
తిరుమల వేంకటేశ్వర ఆలయంలో మూలవిరాట్టు తోపాటు మరో నాలుగు మూర్తులు ఉన్నాయి. ఈ మూర్తులు వరుసగా:
- మూలమూర్తి (ధ్రువబేరం):
- నిత్యం లక్షలాది భక్తులు దర్శించే మూలవిరాట్టు.
- ఎనిమిది అడుగుల ఎత్తు కలిగిన ఈ విగ్రహం సాలగ్రామ శిలతో చేయబడింది.
- శ్రీదేవి, భూదేవి విగ్రహాలు ఈ మూర్తి పక్కన లేవు.
- భోగ శ్రీనివాసమూర్తి (కౌతుక బేరం):
- ఒక అడుగు ఎత్తు కలిగిన వెండి విగ్రహం.
- నిత్యం జరిపే దీపారాధన, నైవేద్యం, అభిషేకం ఈ మూర్తికి చేస్తారు.
- పల్లవ రాణి సామవాయి పేరిందేవి ఈ విగ్రహాన్ని సమర్పించారు.
- ఉగ్ర శ్రీనివాసమూర్తి (స్నపన బేరం):
- శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా ఉండే ఈ మూర్తిని సంవత్సరానికి ఒకసారి ఊరేగిస్తారు.
- 11వ శతాబ్దంలో ఉత్సవ విగ్రహంగా ఉండేది, కానీ అగ్నిప్రమాదం తర్వాత ఉగ్ర రూపంగా మార్చబడింది.
- శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత మలయప్ప స్వామి (ఉత్సవబేరం):
- ఉత్సవాలలో ఊరేగించే మూర్తి.
- మూడు అడుగుల ఎత్తు కలిగిన ఈ విగ్రహం బ్రహ్మోత్సవాలలో ప్రధానంగా ఉపయోగిస్తారు.
- కొలువు శ్రీనివాసమూర్తి (బలిబేరం):
- మూలవిరాట్టు పక్కన ఉండే చిన్న విగ్రహం.
- తోమాలసేవ తర్వాత ఈ మూర్తికి పంచాంగ శ్రవణం చేస్తారు.
తిరుమలలో మూడు గంటల ప్రాముఖ్యత
- మొదటి గంట (సుప్రభాత సేవ):
- తొలి నైవేద్యం సమర్పించే సమయంలో మొదటి గంట మోగిస్తారు.
- పులిహోర, దద్దోజనం, లడ్డూలు వంటి నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.
- రెండో గంట (అపరాహ్న పూజ):
- అష్టోత్తర శతనామార్చన తర్వాత రెండో గంట మోగిస్తారు.
- ఈ సమయంలో వరాహపురాణంలోని శ్రీ వేంకటేశ్వరుని నామావళిని జపిస్తారు.
- మూడో గంట (శయన సేవ):
- రాత్రి శయన సేవ తర్వాత మూడో గంట మోగిస్తారు.
- ఈ సమయంలో నైవేద్యం సమర్పించి, సర్వదర్శనం తిరిగి ప్రారంభిస్తారు.
విమాన వేంకటేశ్వర స్వామి
- విజయనగర రాజు కాలంలో తొమ్మిది అర్చకులను హత్య చేయడం వల్ల ఆలయం 12 సంవత్సరాలు మూసివేయబడింది.
- ఆ సమయంలో విమాన వేంకటేశ్వర స్వామి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారు.
- ప్రస్తుతం ఈ విగ్రహాన్ని ఆనంద నిలయంలో దర్శించుకోవచ్చు.
తిరుమల ఆలయ సేవలు మరియు ఉత్సవాలు
- సుప్రభాత సేవ: ఉదయం మొదటి సేవ.
- తోమాల సేవ: రాత్రి శయన సేవ.
- బ్రహ్మోత్సవం: ప్రతి సంవత్సరం జరిగే ప్రధాన ఉత్సవం.
- వైకుంఠ ఏకాదశి: ప్రత్యేక దర్శనాలు మరియు పూజలు.
తిరుమల వేంకటేశ్వర ఆలయం భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక శాంతిని, భక్తిని అందిస్తుంది. ఈ ఆలయంలోని ప్రతి రూపం, ప్రతి సేవ భక్తుల జీవితాలను పవిత్రం చేస్తుంది.