“సహభాష్ కోకనాడి” – మForgotten Pen Name of a Multifaceted Genius
మీరు ఎప్పుడైనా “సహభాష్ కోకనాడి” అనే పేరును విన్నారా?
ఆ పేరు విన్నవారిలో చాలామందికి తెలిసి ఉండకపోవచ్చు – అది ఒక రచయిత యొక్క కలం పేరు. ఆ కలం పేరుపైనే ఒక విశ్వవిఖ్యాత గాయకుడు, పదకర్త, భాషా పండితుడు ఉన్నారు. ఎనిమిది భాషల్లో రాయగలడు. పన్నెండు భాషల్లో మాట్లాడగలడు.
ఆయన ఎవరో కాదు — అమర గాయకుడు, ప్రతివాద భయంకర శ్రీనివాస్ గారు, మన అందరికీ చిరపరిచితమైన పి. బి. శ్రీనివాస్.
ఈ మహనీయుని వర్ధంతి సందర్భంగా, ఆయన గాన ప్రస్థానాన్ని, సాహిత్య యాత్రను, మానవతా విలువలను స్మరించుకోకపోతే మన ఋణం తీరదు.
కాకినాడ – కలంపేరుగా, కళగా మారిన నగరం
తెలుగు తల్లి ముద్దుబిడ్డ అయిన పి.బి.శ్రీనివాస్ గారు, తన స్వస్థలమైన కాకినాడను “సహభాష్ కోకనాడి” అనే కలం పేరుగా మార్చుకున్నారు.
ఈ పేరు ఆయన ఉర్దూ కవితల రచనలో వాడేవారు. ఎనిమిది భాషల్లో వచన, గద్య, పద్య రచనలు చేసారు — రెండు లక్షల యాభైవేలకుపైగా!
ఇది కేవలం గణాంకం కాదు, అది సంగీతం, సాహిత్యం, భక్తి, విజ్ఞానం, వినయం, సంస్కారం కలబోత!
పెరిగిన ప్రతిభకు పరిమితులెక్కడ?
- ఆయన పాడిన పాటల సంఖ్య 3000 కి పైగా – అవి హిందీ, తమిళం, మళయాళం, కన్నడ, ఉర్ధూ, తుళు, కోంకణి, ఇంగ్లీష్ భాషల్లో ఉన్నాయి.
- “తూ హై రాజా, మై హూ రాణి” అనే హిందీ పాటను వ్రాసింది ఆయనే.
- సంగీత రసికతకు పరాకాష్టగా ‘డైమాండ్ టీ’ అనే శైలిలో మేళకర్త రాగాలను సులభంగా గుర్తుంచుకునే ప్రక్రియను అభివృద్ధి చేశారు.
- 72 మేళకర్త రాగాలను గుర్తించగల ఈ శైలి సంగీత విద్యార్థులకు వరంగా మారింది.
పురస్కారాల జల్లు – గౌరవానికి నిలువెత్తు ప్రతిరూపం
- కలైమామణి – తమిళనాడు ప్రభుత్వం నుండి
- కర్ణాటక సాంస్కృతిక పురస్కారం
- సంగీత కళానిధి – శ్రీ రాఘవేంద్ర మఠం
- సంగీతరత్న, సంగీతనాథమణి – కాంచీ జగద్గురు పీఠం
- గౌరవ డాక్టరేట్ – ఆరిజోనా విశ్వవిద్యాలయం నుండి
(తెలుగువారి తరపున మాత్రం ఆయనకు ఎటువంటి బిరుదులు ఇవ్వకపోవడం ఒక మనోహరమైన వ్యథ…)
పుస్తకాల పట్ల ఆయన ప్రేమ – ఒక జీవన తత్వం
- ఆయన కారులో పుస్తకాలు నిండి ఉండేవి.
- సభలకు వెళ్తున్నపుడు కనీసం నాలుగైదు పుస్తకాలు చేతిలో ఉండేవి.
- ఫౌంటెన్ పెన్నులంటే ఆయనకున్న మక్కువ వేరే స్థాయిలో ఉండేది.
- ‘వుడ్లాండ్స్ (డ్రైవ్ ఇన్)’ అనే కాఫీ షాప్ ఆయన రాసుకునే ప్రియమైన ప్రదేశం. అక్కడ ఆయన కోసం ప్రత్యేకంగా ఒక బెంచ్, కుర్చి ఏర్పాటు చేసేవారు.
వినయం – ఆయన గొప్పతనానికి పరమాన్నం
ఒకసారి భువనచంద్ర గారు ప్రశ్నించారు:
“ఇప్పటివరకు రాజ్ కుమార్ గారికే ఎక్కువగా పాటలు పాడారు కదా, ఇప్పుడు ఆయనే పాడుకుంటున్నారు… మీరు ఏమంటారు?”
అందుకు పి.బి.శ్రీనివాస్ గారు జవాబు:
“అంత గొప్ప గాయకుడు నాచేత పాడించుకోవడం — అది నా అదృష్టం!” అని నమస్కరిస్తూ అన్నారు.
ఇంతటి సంస్కారభావం, ఇంతటి వినయం… ఇది మనకు శిక్షణ కావాలి, ప్రేరణ కావాలి.
కవి సామ్రాట్ నుంచి వచ్చిన ప్రశంస
విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారు, పి.బి.శ్రీనివాస్ గారి గాత్రాన్ని విని:
“మగటిమి ఉన్న గాత్రం… భలే ఉంది!”
అంటూ ఆయన కుమారుని తో చెప్పారు. గంభీర గాత్రానికి అంతటి గుర్తింపు ఇది!
అంతిమంగా…
పి. బి. శ్రీనివాస్ గారు మనం మరిచిపోలేని వారెవరో కాదు.
వారు గాయకులు మాత్రమే కాదు — వాగ్గేయకారులు, రాగకర్తలు, భాషాపండితులు, కవులు, పుస్తకాలతో మమేకమైన జీవిత మూర్తులు.
వారి స్మరణ మన భావితరాలకు స్ఫూర్తి. వారి జీవితం, మన జీవితాల్లో సంగీతం, పాఠాలు, వినయం, విద్య, భక్తి – అన్నింటినీ కలిపే ఒక ఉత్తమ పాఠశాల.
🙏 ఈ రోజు వారిని స్మరించుకుంటూ, వారి పాటలు వినండి. ఒక పుస్తకాన్ని తెరిచి, ఆయనలా చదవండి. ఒక మాట, ఒక పాట, ఒక పాటకుడిగా — పి.బి.శ్రీనివాస్ గారి వారసత్వాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లండి.